Thượng viện Mỹ không đưa Dự luật CLARITY tiến lên, rủi ro đẩy ngành crypto về phía tập trung hóa

Theo CoinMarketCap, Thượng viện Mỹ đã không thể thúc đẩy Dự luật CLARITY, khiến khung đề xuất về cấu trúc thị trường tiền mã hóa tạm thời bị gác lại. Truyền thông nước ngoài dẫn lời ông Albert Castellana, CEO GenLayer Labs, cho rằng tình trạng thiếu chắc chắn về quy định có thể không ngăn các công ty crypto phát triển sản phẩm, nhưng lại khiến ngành phụ thuộc nhiều hơn vào dịch vụ lưu ký, các giao diện bị giới hạn và cơ chế kiểm soát tập trung. Dự luật hiện mắc kẹt ở vòng bỏ phiếu thủ tục. Kết quả 50-49, thấp hơn 10 phiếu so với ngưỡng 60 phiếu cần để mở tranh luận chính thức. Theo đề xuất, Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) sẽ giám sát các hàng hóa số đủ điều kiện và các trung gian giao dịch spot, còn Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch (SEC) tiếp tục quản lý các tài sản và giao dịch thuộc phạm vi luật chứng khoán. Bản tin cũng nêu dự luật đề cập đến nhà phát triển phần mềm phi tập trung, ưu đãi stablecoin, đạo đức trong khu vực công và hợp đồng thị trường dự đoán. Ông Castellana nhận định, nếu quy tắc không chỉ ra rõ ai là bên thực sự nắm quyền kiểm soát, doanh nghiệp sẽ nghiêng về các mô hình tập trung vì dễ diễn giải theo luật hơn, kéo theo xu hướng tăng vai trò trung gian. Theo ông, tiêu chí nhận diện thực thể cần bị quản lý không nên dựa vào việc dự án "phi tập trung" đến đâu, mà phải dựa vào ai có năng lực thực tế để đóng băng tiền, chặn giao dịch, sửa luật hoặc ghi đè kết quả. Bên có thể cưỡng chế thay đổi kết quả sẽ gần với chủ thể cần chịu giám sát. Từ góc nhìn của ông, việc lập trình viên phát hành mã nguồn không đồng nghĩa kiểm soát giao thức; vận hành một nút xác thực đơn lẻ hoặc nắm token quản trị cũng chưa chắc quyết định dòng tiền và luồng giao dịch. Ngược lại, quyền kiểm soát trở nên rõ ràng hơn nếu giao diện do một công ty nắm giữ, hoặc mạng lưới còn giữ khóa quản trị cho phép viết lại quy tắc. Ông cảnh báo, khi thiếu quy định rõ ràng, doanh nghiệp thường dần tăng số lượng bên lưu ký, hạn chế truy cập với người dùng Mỹ hoặc giữ lại đặc quyền quản trị. Từng bước có thể hợp lý, nhưng cộng lại sẽ tái tạo hệ thống trung gian mà crypto ban đầu muốn giảm bớt. Về stablecoin, ông Castellana cho biết bức tranh đã rõ hơn so với DeFi. Ông nói Đạo luật GENIUS đã đưa ra yêu cầu rõ ràng hơn về dự trữ và quy trình quy đổi đối với stablecoin định hướng thanh toán, giúp quy tắc dành cho stablecoin cụ thể hơn. Dù vậy, khi stablecoin đi vào DeFi, sản phẩm lưu ký, ví tự lưu ký hoặc ứng dụng giao dịch, doanh nghiệp vẫn đối mặt câu hỏi: họ chỉ cung cấp phần mềm hay đang đóng vai trò trung gian. Ông cho rằng các diễn biến quản lý hiện nay tập trung nhiều vào việc làm rõ bản chất của tiền tệ, thay vì hoạt động kinh tế ở lớp ứng dụng xây dựng quanh các đồng tiền này. Các động thái gần đây của SEC liên quan tới chứng khoán được token hóa cũng cho thấy quản lý có thể tiến theo hướng từng bước, thay vì thông qua một gói luật toàn diện ngay lập tức. Giám đốc đầu tư (CIO) của Bitwise, ông Matt Hougan, đánh giá tác động thị trường tương đối ôn hòa, gọi kết quả bỏ phiếu trong bản ghi gửi khách hàng là một "gờ giảm tốc" hơn là một "rào chắn". Dù vậy, phản ứng ngắn hạn của thị trường vẫn mạnh: BTC giảm 3,7%, ETH giảm 5,2%, XRP giảm 7,3%, tổng thanh lý trên toàn thị trường đạt 669 triệu USD. Ông Castellana cũng mở rộng chuẩn trách nhiệm tương tự cho các tác nhân AI. Ông lập luận rằng trách nhiệm không biến mất chỉ vì một AI agent thực hiện các hành động như chuyển tiền, ký kết thỏa thuận hoặc khởi tạo giao dịch thay mặt công ty hay cá nhân. Theo ông, các tác nhân tự động trong tương lai có thể tham gia thực thi nhiều thỏa thuận, với tranh chấp xoay quanh việc công việc đã hoàn thành hay chưa, có đạt chuẩn chất lượng hay không, hoặc điều khoản có bị vi phạm không. GenLayer đang phát triển cơ chế cho phép các agent xác lập điều khoản, chuẩn mực chứng cứ và yêu cầu tài sản bảo đảm trước khi đạt thỏa thuận; khi phát sinh tranh chấp, các bên kiểm định độc lập sẽ đánh giá chứng cứ và cho phép các bên nêu phản đối.