Geopolitics

Tồn kho dầu thô nổi trên biển của Iran đang tăng lên khi nước này chật vật tìm người mua trước khi hết hạn cửa sổ 60 ngày do Washington cấp. Các khách mua lớn được cho là đang tránh mua vào trước khi thời hạn miễn trừ tạm thời này khép lại. Khung thời gian này do Washington đơn phương đặt ra và chưa có dấu hiệu gia hạn công khai. Diễn biến cho thấy hoạt động xuất khẩu dầu thô thực tế của Iran bị cản trở hơn, qua đó tạo áp lực thắt chặt nguồn cung dầu toàn cầu một cách gián tiếp.

Bước vào nửa cuối năm 2026, căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Iran leo thang, làm dấy lên lo ngại về ổn định tại Trung Đông. Ngay sau mở cửa, chỉ số Dow Jones Industrial Average giảm 88 điểm (-0.17%), S&P 500 giảm 20.5 điểm (-0.27%) và Nasdaq Composite giảm 174.2 điểm (-0.66%). Bài viết quy mức giảm của các chỉ số này là phản ứng ngắn hạn trước diễn biến địa chính trị nói trên.

Giá dầu giảm khi nhà đầu tư theo dõi các cuộc trao đổi giữa Iran và Mỹ, cùng với việc vận tải qua Eo biển Hormuz dần trở lại bình thường và dữ liệu tồn kho dầu thô của Mỹ sắp công bố. Dầu Brent giảm 0,9% xuống 72,33 USD/thùng, trong khi WTI giảm 0,6% xuống 69,12 USD/thùng, mức thấp nhất kể từ ngày 27/2. Thị trường đang chờ báo cáo tồn kho của EIA, sau khi dữ liệu từ API cho thấy tồn kho tiếp tục giảm.

Quan hệ Mỹ–Iran tiếp tục căng thẳng: hai bên có đối thoại kỹ thuật không chính thức tại Doha nhưng Tehran từ chối tiếp xúc cấp cao với phía Mỹ. Cùng lúc, số liệu vị trí việc làm bỏ trống của Mỹ ở mức cao làm mạnh thêm kỳ vọng Fed tập trung kiềm chế lạm phát. Tâm lý tìm nơi trú ẩn gia tăng khiến hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ đi xuống; Nike giảm 3,3% sau kết quả tài chính, còn Shutterstock lao dốc sau khi hủy kế hoạch sáp nhập với Getty Images.

Đồng rupee Ấn Độ giảm xuống gần mức thấp nhất ba tuần, chốt phiên ở 95.2475/USD sau khi mất 0.6% trong ngày, mức giảm mạnh nhất kể từ ngày June 8. Các đồng tiền châu Á cũng đi xuống 0.1% đến 0.5% khi nhà đầu tư thận trọng trước phát biểu của Chủ tịch Fed Mỹ và bất định quanh đàm phán Mỹ–Iran, làm gia tăng nhu cầu trú ẩn. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng đã nâng đỡ USD, đẩy chỉ số dollar index lên 101.4.

Ngày 1/7/2026, hợp đồng tương lai các chỉ số chứng khoán Mỹ mở cửa đi xuống, với Dow, S&P 500 và Nasdaq 100 lần lượt giảm 0.26%, 0.3% và 0.54%. Tâm lý thận trọng tăng lên sau khi Iran từ chối gặp các quan chức cấp cao Mỹ tới Trung Đông, làm dấy lên nghi ngờ mới về triển vọng đàm phán hòa bình. Nhà đầu tư đồng thời theo dõi phát biểu sắp tới của Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại một diễn đàn ở Bồ Đào Nha và dữ liệu sản xuất ISM. Dữ liệu việc làm mạnh cũng củng cố kỳ vọng Fed sẽ tăng lãi suất trong năm.

Iran từ chối gặp một phái đoàn của Mỹ tại Doha, khiến kỳ vọng về một thỏa thuận ngừng bắn ở Trung Đông suy yếu. Diễn biến này được xem là một đổ vỡ ngoại giao mang tính đột ngột, không phải tuyên bố thường lệ hay phần thông tin bối cảnh. Sự việc khiến thị trường đánh giá lại rủi ro an ninh vận chuyển năng lượng trên tuyến Biển Đỏ–Vịnh Ba Tư, qua đó tạo áp lực tăng lên giá dầu trong ngắn hạn.

Iran cho biết các quy định về việc đi qua Eo biển Hormuz đã thay đổi, trong đó tránh áp dụng “phí quá cảnh” như đề xuất trước đó và chuyển sang “phí dịch vụ môi trường” như khuôn khổ pháp lý của quy định hậu chiến. Lưu lượng tàu thuyền qua tuyến đường thủy này ngày 30/6 phục hồi lên 51 chiếc sau khi chạm mức thấp vào cuối tuần, theo Jin10. Thông tin không nêu mức thu cụ thể cũng như thời điểm triển khai.

Sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn 60 ngày ở Trung Đông, giá dầu Brent hạ từ đỉnh thời chiến gần 120 USD/thùng xuống 73 USD/thùng và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz gần như trở lại bình thường. Tuy vậy, rủi ro chưa biến mất khi số thủy lôi Iran rải đặt chưa được dọn, khả năng thu phí tàu quá cảnh còn bỏ ngỏ và phí bảo hiểm vẫn ở mức 3–8%. Cùng lúc, lượng tồn kho tại các nhà máy lọc dầu và dự trữ chiến lược toàn cầu bị rút xuống mạnh, còn nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc trong tháng 5 giảm 40% so với cùng kỳ, khiến thị trường vừa có cú hích cung ngắn hạn vừa mang thêm phần bù rủi ro dài hạn.

Cơ quan quản lý năng lượng Anh Ofgem nâng trần giá, khiến hóa đơn khí đốt của hộ gia đình tăng 24% và tiền điện tăng 5%, chủ yếu do chi phí khí đốt tăng. Cornwall Insight cho biết tác động kéo dài từ xung đột Mỹ và Israel với Iran tiếp tục đẩy giá năng lượng lên cao, đặc biệt gây áp lực trong mùa đông. Dù Mỹ và Iran đạt một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, đây chỉ là sự tạm dừng chứ chưa giải quyết được vấn đề và các chi tiết của thỏa thuận cuối cùng sẽ ảnh hưởng lớn đến thị trường năng lượng. Trần giá mới áp dụng cho 33 triệu hộ gia đình tại Anh, trong khi tỷ lệ phủ sóng công tơ thông minh chưa cao làm tăng tính cấp thiết của việc tự đọc công tơ.