Mỹ và Nhật bất đồng về bước đi tiếp theo sau can thiệp tỷ giá đồng yen

Mỹ và Nhật Bản vừa thực hiện đợt can thiệp tỷ giá phối hợp đầu tiên trong 15 năm. Ngay sau đó, hai bên lại khác quan điểm về hướng đi tiếp theo. Ngày 2/8, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công khai chỉ trích Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) chậm chạp trong quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ, cho rằng BoJ "đi sau đường cong" trước lạm phát. Phát biểu được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Washington và Tokyo cùng can thiệp để nâng đỡ đồng yen, thời điểm tỷ giá đã rơi xuống quanh 164 yen/USD, mức yếu nhất trong gần bốn thập kỷ. Miếng "băng cá nhân" trị giá 3.659 tỷ USD Đợt can thiệp phối hợp, được triển khai vào khoảng ngày 23/8, ước tính khiến Nhật Bản chi khoảng 3.659 tỷ USD để bảo vệ đồng tiền. Mỹ cũng tham gia, đánh dấu lần mua yen chung đầu tiên kể từ năm 2011, khi hai nước phối hợp sau thảm họa Fukushima. Tác động ban đầu khá rõ: trong những ngày sau đó, yen phục hồi về vùng 155–157 yen/USD, rời đáng kể khỏi đáy gần 40 năm. Dù vậy, ông Bessent nhấn mạnh can thiệp thị trường ngoại hối chỉ là giải pháp ngắn hạn. Theo ông, điều cần thiết là BoJ phải thực sự nâng lãi suất, thay vì tiếp tục do dự trong bối cảnh áp lực lạm phát kéo dài. Thế khó của BoJ Tại cuộc họp ngày 30–31/7, BoJ giữ nguyên lãi suất chính sách ở 0%, chỉ ít ngày trước khi diễn ra can thiệp. Quyết định này không đạt đồng thuận tuyệt đối. Những rạn nứt nội bộ ngày càng lộ rõ, với các cuộc bỏ phiếu chia rẽ gần đây cho thấy một bộ phận trong BoJ muốn chuyển sang lập trường "diều hâu". Dù giữ lãi suất, BoJ vẫn phát tín hiệu cứng rắn hơn, gợi ý khả năng thắt chặt tại cuộc họp kế tiếp vào ngày 16–17/9. Thị trường đang dần định giá kịch bản tăng lãi suất trong tháng 9 là xác suất cao, dựa trên dữ liệu lạm phát và áp lực công khai hiếm thấy từ Bộ Tài chính Mỹ. Nước cờ rộng hơn của ông Bessent Bộ trưởng Tài chính Mỹ còn kêu gọi mở rộng cơ chế repo FIMA của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), hiện bị giới hạn ở mức 60 tỷ USD, nhằm đảm bảo thanh khoản USD khi các ngân hàng trung ương đồng minh cần bảo vệ đồng tiền. Cơ chế repo FIMA cho phép các ngân hàng trung ương nước ngoài tạm thời hoán đổi danh mục trái phiếu Kho bạc Mỹ lấy USD. Trong bối cảnh Nhật Bản có thể phải chi hàng chục tỷ USD cho các chiến dịch can thiệp, khả năng tiếp cận nguồn USD ổn định trở thành nhu cầu mang tính chiến lược. Nhà đầu tư nên theo dõi điều gì Cuộc họp BoJ ngày 16–17/9 đang trở thành sự kiện chính sách tiền tệ quan trọng nhất đối với nhà đầu tư có tiếp xúc với tài sản Nhật Bản. Một đợt tăng lãi suất, dù nhỏ, cũng mang ý nghĩa tâm lý lớn với ngân hàng trung ương vốn gắn liền với chính sách tiền tệ siêu nới lỏng trong nhiều thập kỷ. Nếu BoJ thắt chặt, trái phiếu chính phủ Nhật Bản có thể chịu áp lực bán, kéo lợi suất tăng. Chỉ số Nikkei cũng có thể đối mặt lực cản, khi nhiều năm tăng điểm phần nào được hỗ trợ bởi chi phí vốn rẻ và đồng yen yếu giúp lợi nhuận doanh nghiệp xuất khẩu. Yen mạnh lên sẽ đảo ngược động lực đó, khiến hàng Nhật đắt hơn trên thị trường quốc tế. Với dòng vốn xuyên biên giới, lãi suất Nhật tăng sẽ thu hẹp chênh lệch lãi suất giữa yen và USD, làm tăng nguy cơ đảo chiều các giao dịch carry trade, nơi nhà đầu tư vay yen rẻ để mua tài sản lợi suất cao ở nơi khác. Lần gần nhất BoJ tạo bất ngờ chính sách làm xáo trộn carry trade, vào mùa hè năm 2024, đã kích hoạt một đợt bán tháo mạnh trên các tài sản rủi ro toàn cầu.