FCA Anh đề xuất cấp phép cho ứng dụng tiền mã hóa dùng định tuyến giao dịch bằng thuật toán
Cơ quan Quản lý Tài chính Anh (FCA) cho biết các ứng dụng tiền mã hóa có thể phải được cấp phép nếu phần mềm đưa ra quyết định về giao dịch của khách hàng. Dự thảo hướng dẫn công bố ngày 21/10 nêu rõ việc lựa chọn sàn hoặc tuyến giao dịch thông qua đánh giá giá cả, thanh khoản, chi phí hay tốc độ khớp lệnh có thể bị coi là hành vi thu xếp giao dịch tiền mã hóa. Hoạt động thu xếp giao dịch tiền mã hóa bắt buộc phải có giấy phép theo khuôn khổ mới, có hiệu lực từ ngày 25/10/2027.
Cách diễn giải này có thể buộc các đơn vị tổng hợp tài chính phi tập trung (DeFi) và đơn vị vận hành giao diện giao dịch tự động phải xin phép hoặc thay đổi cách phần mềm xử lý lệnh của khách hàng. Cuộc tham vấn của FCA nhằm làm rõ các trường hợp được miễn trừ khỏi khuôn khổ, trong đó có miễn trừ dịch vụ kỹ thuật cho phần mềm chỉ kết nối khách hàng với nền tảng bên thứ ba hoặc giao thức phi tập trung. Giao diện có thể đủ điều kiện nếu chỉ chuyển tiếp chỉ dẫn của khách hàng mà không tác động tới việc khớp lệnh.
Song phần mềm so sánh các nguồn thanh khoản, đề xuất sàn giao dịch hay quyết định phương thức khớp lệnh có thể thực hiện hoạt động cần được cấp phép. Các đơn vị tổng hợp DeFi thường so sánh thanh khoản và giá trên các sàn phi tập trung để tìm tuyến khớp lệnh cho khách hàng. FCA xác định việc thay đổi chỉ dẫn giao dịch, quyết định thời điểm khớp lệnh và lựa chọn tuyến dựa trên rủi ro đối tác hoặc kết quả giao dịch dự kiến là dấu hiệu của quyền tự quyết.
Cam kết mang lại mức khớp lệnh tốt nhất hiện có có thể bị soi xét kỹ hơn, vì những cam kết như vậy cho thấy đơn vị vận hành có đánh giá, cân nhắc giữa các phương án giao dịch cạnh tranh.
FCA cảnh báo quyết định tự động không đương nhiên miễn trừ trách nhiệm pháp lý cho nhà phát triển hay đơn vị vận hành. Thuật toán có thể thực thi những lựa chọn do nhà cung cấp đặt ra, kể cả tiêu chí định tuyến lệnh của khách hàng tới sàn hoặc nguồn thanh khoản cụ thể. Quá trình đánh giá sẽ xem xét thiết kế và cách vận hành phần mềm ngay cả khi giao dịch diễn ra mà không có sự can thiệp trực tiếp của con người.
Dù vậy, cách hiểu này vẫn để ngỏ dư địa cho các ứng dụng tuân theo quy tắc định tuyến khách quan, được định sẵn. Quyền tự quyết của nhà cung cấp chỉ là một yếu tố, được xem xét song song với vai trò rộng hơn của nhà cung cấp trong việc tạo thuận lợi cho giao dịch. Điều kiện miễn trừ còn có những yêu cầu bổ sung, gồm hạn chế liên quan tới công ty được cấp phép và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán. Miễn trừ chỉ áp dụng cho các thỏa thuận truy cập kỹ thuật đủ điều kiện, không bao trùm toàn bộ dịch vụ phần mềm gắn với DeFi.
Bộ đề xuất cũng bao gồm đơn vị vận hành nền tảng phi tập trung. Theo FCA, quản trị phân tán, hợp đồng thông minh và tự động hóa không đương nhiên xóa bỏ nghĩa vụ tuân thủ khi có cá nhân hoặc doanh nghiệp xác định được đang kiểm soát dịch vụ. Cơ quan này sẽ xem xét nghĩa vụ vận hành, quyền ra quyết định và lợi ích kinh tế để xác định một chủ thể có thực hiện hoạt động được quản lý hay không. Những quy định này có thể làm phức tạp việc tuân thủ của doanh nghiệp DeFi, nơi nhà phát triển, người tham gia quản trị và đơn vị vận hành thương mại cùng chia sẻ trách nhiệm với hạ tầng giao dịch.
Cửa sổ nộp hồ sơ xin cấp phép của FCA đã mở. Doanh nghiệp tiền mã hóa hiện hữu tại Anh muốn được hưởng cơ chế bảo vệ chuyển tiếp phải nộp hồ sơ trong khoảng từ 30/9/2026 đến 28/2/2027. FCA lấy ngày 18/11 làm hạn chót nhận phản hồi tham vấn. Website của cơ quan này ghi mục tiêu ban hành hướng dẫn cuối cùng vào tháng 1/2027, song văn bản tham vấn lại nêu mùa xuân 2027, khiến doanh nghiệp bị ảnh hưởng có thể chỉ còn ít thời gian để nắm rõ các yêu cầu cấp phép.
FCA thừa nhận sự bất định này và cho biết có thể có thêm thời gian để hoàn tất các chi tiết về giấy phép thu xếp giao dịch khi đề xuất miễn trừ dịch vụ kỹ thuật tác động đáng kể tới hồ sơ. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn phải nộp hồ sơ đầy đủ các phần còn lại trong thời hạn quy định. Đơn vị vận hành bị ảnh hưởng có thể đề nghị FCA hỗ trợ trước khi nộp hồ sơ để đánh giá hệ thống định tuyến giao dịch. Sự hỗ trợ này giúp họ xác định liệu mô hình hoạt động hay hồ sơ xin cấp phép có cần điều chỉnh trước hạn tháng 2 hay không.
