Bộ Tài chính Mỹ mở rộng chương trình mua lại trái phiếu khi lợi suất dài hạn tăng vọt

Bộ Tài chính Mỹ đang chủ động can thiệp nhằm kéo giảm lợi suất trái phiếu dài hạn, trong bối cảnh Bộ trưởng Tài chính Bessent mang tư duy kiểu quỹ phòng hộ vào quản lý nợ công. Động thái này có thể đảo chiều thị trường hay không vẫn là câu hỏi lớn. Ngày 19/8, Bộ Tài chính Mỹ thông báo mở rộng chương trình mua lại trái phiếu Kho bạc để đối phó đà tăng của lợi suất dài hạn—được xem là bước can thiệp thị trường mạnh tay nhất của Bessent trong năm nay. Cùng ngày, cơ quan này cho biết sẽ tăng đáng kể khối lượng mua theo chương trình mua lại hiện hành. Thị trường phản ứng nhanh: lợi suất Kho bạc dài hạn giảm, trong khi chứng khoán tăng. Jim Bianco, Chủ tịch hãng nghiên cứu Bianco Research, viết trên mạng xã hội X: "Tôi vẫn luôn nói, 'Khi Fed bắt đầu hoảng, nhà giao dịch trái phiếu có thể ngừng hoảng.' Giờ tôi nên nói, 'Khi Scott Bessent bắt đầu hoảng, nhà giao dịch trái phiếu có thể ngừng hoảng.'" Phố Wall nhìn nhận đây là nỗ lực đáng kể nhằm tác động trực tiếp lên thị trường trái phiếu. Từng là quản lý quỹ phòng hộ có thế mạnh giao dịch vĩ mô dựa trên phân tích địa chính trị và kinh tế, Bessent liên tục nhấn mạnh vai trò của tín hiệu thị trường và điều kiện tài chính kể từ khi nhậm chức. Ông từng tự nhận là "nhân viên bán trái phiếu số một của nước Mỹ" và đặt mục tiêu kéo giảm lãi suất thế chấp cùng các chi phí vay khác bằng cách hạ lợi suất Kho bạc. Gần đây, mục tiêu này gặp nhiều trở ngại. Tuần này, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm vượt 5,3%, lên mức cao nhất gần 20 năm; lãi suất thế chấp bình quân nhích trở lại sát 7%. Thâm hụt ngân sách Mỹ vẫn neo cao, hiện tương đương khoảng 6% GDP, cao hơn đáng kể so với mục tiêu dài hạn 3% mà Bessent từng đề xuất. Theo dữ liệu Bộ Tài chính công bố ngày thứ Tư, tổng nợ liên bang Mỹ đã vượt mốc 40.000 tỷ USD vào ngày thứ Ba. Việc tăng quy mô mua lại lập tức tạo hiệu ứng lên giá. Dù Bộ Tài chính mô tả chương trình mua lại là biện pháp kỹ thuật nhằm cải thiện thanh khoản thị trường trái phiếu, giới đầu tư nhìn chung cho rằng mục tiêu chính là giảm áp lực tăng của lợi suất dài hạn. Cụ thể, từ ngày 9/9 đến 4/11, hạn mức mua lại cho mỗi phiên đối với trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 đến 30 năm sẽ tăng từ 2 tỷ USD hiện nay lên tối thiểu 4 tỷ USD. Nếu duy trì nhịp độ này, Bộ Tài chính có thể mua lại khoảng 128 tỷ USD trái phiếu thuộc nhóm kỳ hạn nói trên mỗi năm. Natixis ước tính con số đó tương đương khoảng 30% lượng phát hành dự kiến ở các kỳ hạn này, nhưng chỉ khoảng 2,4% tổng dư nợ đang lưu hành trên thị trường. Chỉ vài giờ sau thông báo, lợi suất trái phiếu 30 năm giảm gần 10 điểm cơ bản—một biến động ngắn hạn đáng kể với phân khúc dài hạn. Cùng ngày, chứng khoán Mỹ tăng đồng pha, cả ba chỉ số chính nhích khoảng 0,2%. John Briggs, Trưởng bộ phận chiến lược lãi suất Mỹ tại Natixis, cho rằng thời điểm công bố cho thấy "họ không hài lòng với diễn biến thị trường lúc đó". Ông nhận định ngay cả khi Bộ Tài chính không triển khai mua quy mô lớn, động thái này vẫn phát tín hiệu rằng chính phủ còn công cụ để kìm đà tăng lợi suất. Bessent đang rời khỏi cách làm truyền thống của Bộ Tài chính. Trong nhiều năm, cơ quan này theo nguyên tắc phát hành nợ "đều đặn và có thể dự báo", tránh gây xáo trộn kỳ vọng bằng việc thay đổi đột ngột chiến lược phát hành. Cách tiếp cận của Bessent lại đi theo hướng khác. Năm nay, ông tìm cách tác động thị trường qua nhiều kênh, gồm điều chỉnh chiến lược phát hành nợ, thúc đẩy nới lỏng một số quy định giám sát từ sau khủng hoảng tài chính, và tham gia hoạt động trên thị trường ngoại hối. Trước đó, Bộ Tài chính tránh mở rộng quy mô đấu thầu trái phiếu trung và dài hạn—động thái được thị trường xem là giúp giảm áp lực nguồn cung ở kỳ hạn dài. Bessent cũng từng chỉ trích chính quyền Biden phát hành nhiều tín phiếu ngắn hạn, gọi đây là cách làm "gây méo mó thị trường Kho bạc Mỹ". Hiện tại, ông tiếp tục tác động cấu trúc thị trường thông qua phối hợp mua lại và phát hành. Gregory Faranello, Trưởng bộ phận giao dịch và chiến lược lãi suất Mỹ tại AmeriVet Securities, nhận xét bước đi này rõ ràng lệch khỏi truyền thống "đều đặn và có thể dự báo", nhưng thông điệp rất trực diện: "Chặn đà tăng lợi suất." Trái lại, Robin Brooks, nghiên cứu viên cao cấp tại Brookings Institution, cho rằng hành động hiện nay không giải quyết gốc rễ vấn đề. Ông nói: "Đây ít liên quan đến việc xử lý vấn đề cốt lõi—giảm nợ và duy trì thâm hụt ngân sách ở mức vừa phải—mà thiên về việc cố gắng thao túng đường cong lợi suất." Áp lực tài khóa của Mỹ vẫn hiện hữu. Chi tiêu cho An sinh xã hội, Medicare, Medicaid và chi phí lãi vay tiếp tục đẩy tổng chi lên cao; chi tiêu quốc phòng cũng được dự báo tăng, trong khi đảng Cộng hòa thảo luận về các đợt cắt giảm thuế bổ sung. Vì vậy, một số nhà đầu tư lo ngại việc mở rộng mua lại trái phiếu có thể mang động cơ chính trị. Edison Byzyka, Giám đốc đầu tư của Credent Wealth Management, cho rằng việc tăng khối lượng mua lại trông giống nỗ lực hạ lãi suất trước bầu cử giữa nhiệm kỳ. Ông nói cách làm này "đặt dấu hỏi về tính hiệu quả của thị trường trái phiếu Mỹ" và có thể khiến nhà đầu tư chuyển sang tài sản khác như cổ phiếu có cổ tức cao. Phong cách giao dịch quỹ phòng hộ bước vào vận hành thị trường của chính phủ Bessent năm nay 64 tuổi, từng được biết đến với các giao dịch bảng Anh và yên Nhật khi làm việc tại quỹ của George Soros. Một số người tham gia thị trường cho rằng các bước đi chính sách gần đây của ông mang đậm phong cách giao dịch kiểu quỹ phòng hộ. Brad Golding, quản lý danh mục tại Christofferson Robb & Co., nhận xét hoạt động mua lại giống những chiến lược từng được các quỹ phòng hộ sử dụng để tạo biến động nhanh thông qua các lệnh tập trung. Ông cho biết điều đó gợi lại "cách mọi thứ từng được làm vào thời đó". Năm nay, Bessent cũng can thiệp thị trường ngoại hối hai lần, gồm mua peso Argentina và yên Nhật. Các thương vụ như vậy được xem là tương đối hiếm, do không nằm trong khuôn khổ can thiệp phối hợp quốc tế truyền thống. Douglas Rediker, đối tác điều hành tại International Capital Strategies, cho rằng Bessent đang thể hiện vai trò chủ động hơn trên cương vị Bộ trưởng Tài chính. Mark Sobel, cựu quan chức Bộ Tài chính Mỹ, nhận định Bessent có thể là một trong những Bộ trưởng Tài chính can thiệp thị trường tích cực nhất kể từ đầu những năm 2000. Dù vậy, thị trường sẽ tiếp tục theo dõi liệu cách tiếp cận này có thể tác động bền vững lên xu hướng lợi suất hay không. Guy Miller, Chiến lược gia trưởng tại Zurich Insurance Group, nói: "Khi Bộ Tài chính phát tín hiệu rõ ràng về quyết tâm hành động dứt khoát, đó có thể là một can thiệp rất mạnh. Nhưng rốt cuộc, cách làm này không thể kéo dài mãi nếu không xử lý các chính sách chi tiêu quá tay." Peter Boockvar, Giám đốc đầu tư của OnePoint BFG, nhận xét: "Ông ấy đang thách thức hai thị trường khổng lồ—thị trường Kho bạc Mỹ và thị trường ngoại hối—đó là một cuộc chiến cực kỳ khó khăn."