Nhật Bản và Mỹ hiếm hoi phối hợp can thiệp mua yen, lan tác động sang thị trường crypto
Nhật Bản và Mỹ vừa thực hiện động thái hiếm gặp trong 15 năm: phối hợp can thiệp mua yen vào khoảng ngày 1/8, nhằm chặn đà mất giá của đồng tiền này khi tỷ giá trượt xuống quanh 163 yen/USD, mức yếu nhất trong gần bốn thập kỷ. Bộ Tài chính Nhật Bản ngày 3/8 xác nhận biện pháp can thiệp, đồng thời phát tín hiệu sẵn sàng hành động tiếp nếu cần, với quy mô chi tiêu ước khoảng 36,58 tỷ USD để hỗ trợ tỷ giá.
Động lực chính khiến yen suy yếu kéo dài đến từ chênh lệch lãi suất ngày càng lớn giữa Mỹ và Nhật Bản. Trong khi Fed duy trì mặt bằng lãi suất cao, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) vẫn theo đuổi chính sách nới lỏng tương đối. Khoảng chênh này biến yen thành đồng tiền tài trợ ưa thích cho các giao dịch "carry trade": nhà đầu tư vay yen với chi phí thấp rồi chuyển sang USD hoặc các đồng tiền khác để rót vào tài sản có lợi suất cao hơn.
Thủ tướng Sanae Takaichi và Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama những tuần gần đây liên tục bày tỏ quan ngại, cho rằng biến động của yen mang tính "đầu cơ" và "rất bất thường". Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai ủng hộ động thái can thiệp phối hợp, coi đây là sự tái khẳng định quan hệ đối tác Mỹ–Nhật và là bước đi nhằm bảo vệ kinh tế toàn cầu. Lần gần nhất hai nước cùng mua yen là năm 2011, sau thảm họa động đất và sóng thần Tohoku.
Việc yen bật tăng vì can thiệp có thể kích hoạt quá trình "tháo chạy" khỏi carry trade, kéo theo hệ lụy với tài sản rủi ro như tiền mã hóa. Khi yen mạnh lên, các vị thế vay yen trở nên kém hiệu quả; người đi vay buộc phải mua lại yen để đóng trạng thái, tạo vòng xoáy tăng giá tiếp cho yen và thúc đẩy thêm các đợt tất toán. Giới quan sát thị trường đã ghi nhận biến động đáng kể của Bitcoin và Ethereum sau đợt can thiệp này. Trước đó, trong giai đoạn tháng 7 và tháng 8/2024, một đợt thu hẹp carry trade quy mô nhỏ hơn cũng góp phần gây bán tháo trên diện rộng, khiến Bitcoin giảm mạnh chỉ trong vài ngày. Việc yen ở mức 163 yen/USD—đáy 40 năm—cho thấy các vị thế carry trade có thể đã tích tụ trong thời gian dài.
Điểm nhà giao dịch cần theo dõi là quy mô 36,58 tỷ USD được cho là đã sử dụng cho lần can thiệp này tuy lớn, nhưng dự trữ ngoại hối của Nhật Bản khó có thể duy trì nhịp chi như vậy lâu dài nếu thiếu điều chỉnh chính sách từ BOJ. Nếu BOJ không thay đổi định hướng lãi suất, can thiệp có thể chỉ làm chậm xu hướng thay vì đảo chiều. Thực tế, trong các năm 2022 và 2024, Nhật Bản từng can thiệp đơn phương để kéo dài thời gian nhưng không thể đảo ngược bền vững đà suy yếu của yen.
Dù vậy, yếu tố phối hợp với Mỹ làm bài toán thị trường thay đổi phần nào. Việc Washington trực tiếp tham gia phát đi tín hiệu mạnh hơn so với Nhật Bản hành động một mình, hàm ý Mỹ coi sự suy yếu của yen là rủi ro mang tính hệ thống.
