Thợ đào Bitcoin chạm mức thấp nhất 10 năm khi doanh thu phí rơi xuống dưới 0,7%

Kinh tế khai thác Bitcoin đang ngày càng phụ thuộc vào phần thưởng khối khi doanh thu từ phí giao dịch lao dốc về vùng thấp hiếm thấy trong nhiều năm. Dữ liệu on-chain cho thấy phí chỉ còn đóng góp 0,69% tổng doanh thu của thợ đào, trong bối cảnh biên lợi nhuận tiếp tục bị bào mòn bởi giá Bitcoin suy yếu và chi phí điện vẫn là biến số sống còn. Cùng lúc, nhiều nhà phân tích ghi nhận xu hướng các công ty khai thác chuyển hướng sang AI và tính toán hiệu năng cao (AI/HPC), trùng với việc hash rate của mạng lưới giảm rõ rệt. Điểm chính - Glassnode cho biết phí giao dịch hiện chỉ chiếm 0,69% doanh thu của thợ đào, quay lại gần vùng đáy thập kỷ. - Có thời điểm tháng 4, tỷ trọng phí được ghi nhận thấp tới 0,52%, khiến thợ đào phụ thuộc nhiều hơn vào phần thưởng khối cố định. - Checkonchain ước tính hash rate đã giảm khoảng 33%, từ đỉnh tháng 10/2025 ở mức 1,3 ZH/s xuống còn 861 EH/s. - Ước tính chi phí sản xuất Bitcoin vẫn cao hơn giá giao ngay, gia tăng áp lực lợi nhuận cho các đơn vị biên. - Nhiều ý kiến cho rằng việc dịch chuyển sang AI/HPC góp phần làm suy giảm hoạt động đào khi các điều chỉnh độ khó diễn ra. Phí mờ nhạt, gánh nặng dồn lên phần thưởng khối Theo Glassnode, phí giao dịch hiện chỉ đóng góp 0,69% doanh thu của thợ đào, ở sát nhóm mức thấp nhất nhiều năm. Đồng sáng lập Glassnode Rafael Schultze-Kraft từng nhấn mạnh tỷ trọng phí đã ở dưới 1% gần một năm, và giảm về 0,52% trong tháng 4. Trên X, ông cho biết: "Lần gần nhất tỷ trọng phí thấp như vậy là khi Bitcoin còn dưới 400 USD." Hệ quả dễ thấy là khi phí co lại, thợ đào phải dựa nhiều hơn vào phần thưởng khối để trang trải vận hành. Phần thưởng này được cố định theo BTC, hiện là 3,125 BTC mỗi khối, nhưng giá trị quy đổi USD biến động theo giá Bitcoin. Bài viết cho biết Bitcoin đã giảm gần 50% so với đỉnh mọi thời đại tháng 10/2025, kéo giá trị USD của mỗi phần thưởng giảm theo và siết biên lợi nhuận nếu chi phí không hạ hoặc phí không phục hồi. Áp lực chi phí: ước tính sản xuất cao hơn giá giao ngay Bức tranh lợi nhuận của ngành đào còn bị giới hạn bởi bài toán chi phí. Dữ liệu phân tích khai thác của Checkonchain ước tính chi phí trung bình để sản xuất 1 Bitcoin là 78.254 USD tính đến thứ Ba, cao hơn khoảng 23% so với giá giao ngay được nguồn trích dẫn. Dù đây chỉ là ước tính, tín hiệu thị trường vẫn rõ ràng: khi chi phí sản xuất vượt giá, thợ đào có động lực tối ưu mạnh, sáp nhập hoặc rút lui. Diễn biến này thường tác động trước đến nhóm nhỏ hơn, khiến hash rate có xu hướng tập trung vào các đơn vị có vốn linh hoạt và khả năng mua điện tốt. Nhà đầu tư cũng cần lưu ý chi phí sản xuất chịu ảnh hưởng mạnh từ các yếu tố ngoài chuỗi như giá điện và hiệu suất phần cứng. Trong giai đoạn phí yếu, bất kỳ cú tăng chi phí nào cũng có thể đẩy nhanh vòng xoáy giảm công suất. Hash rate giảm 33% kể từ đỉnh tháng 10/2025 Chỉ báo an ninh mạng lưới cũng phản ánh sự thay đổi hành vi của thợ đào. Checkonchain ước tính hash rate giảm từ khoảng 1,3 ZH/s ở đỉnh tháng 10/2025 xuống gần 861 EH/s, tương đương giảm 33%. Hash rate không phải yếu tố duy nhất quyết định an ninh, nhưng việc giảm kéo dài thường là dấu hiệu cho thấy mức độ tham gia cạnh tranh suy yếu. Khi nền tảng thợ đào hoạt động kém sôi động hơn, độ khó và kinh tế khai thác sẽ điều chỉnh theo thời gian, song giai đoạn chuyển tiếp có thể gây xáo trộn cho các đơn vị vận hành và các cơ chế khuyến khích duy trì an ninh dài hạn. Cảnh báo về xu hướng chuyển dịch sang AI/HPC Ngoài các con số, một số nhà phân tích cho rằng đà giảm hash rate gắn với việc tái phân bổ tài nguyên tính toán. Nhà phân tích độc lập William Clemente, trong bài phân tích đăng cuối tuần và chia sẻ trên X, thừa nhận xu hướng đi xuống và cho rằng các lần tự động điều chỉnh độ khó từng tạo "cửa sổ" để thợ đào tăng hoạt động. Khi độ khó được ghi nhận đang tăng trở lại, ông nhận định việc chuyển sang "điện toán AI có lợi nhuận cao hơn" đang bộc lộ rõ. "Không có cách nào khác để nói về điều này, hash rate đã ở trong xu hướng giảm," Clemente viết, viện dẫn biên lợi nhuận bị nén sau năm 2022 và giá năng lượng cao hơn, đồng thời nhấn mạnh nhiều công ty đã chuyển hướng sang AI/HPC. Ông gọi đây là các quyết định kinh doanh "thận trọng" đối với những doanh nghiệp niêm yết lựa chọn con đường này. Điểm khiến thị trường quan ngại không chỉ là đa dạng hóa, mà là thời điểm và hướng dịch chuyển có thể làm giảm mức độ tham gia đào đúng lúc phí đang đóng góp dưới 1% doanh thu. Trong bối cảnh phần thưởng khối chịu áp lực do giá Bitcoin giảm, việc hoạt động đào suy yếu có thể nới rộng khoảng cách giữa thực tế vận hành và các giả định về an ninh dài hạn. Nguồn cũng nhắc lại Cointelegraph từng đưa tin CleanSpark tái tập trung vào AI, chuyển sang vận hành trung tâm dữ liệu sau khi không đạt mục tiêu lợi nhuận. Một trường hợp khác là Keel Infrastructure đóng toàn bộ hoạt động đào tại Mỹ sau khi doanh thu giảm 50% trong quý II. Các ví dụ này củng cố lập luận rằng khi lợi nhuận đào suy yếu, doanh nghiệp sẽ tìm đến các thị trường tính toán thay thế. Charles Edwards của Capriole Investments cũng liên hệ đà giảm hash rate với xu hướng chuyển sang AI, gọi đây là một "diễn biến đáng lo ngại với Bitcoin trong 2026" và cho biết tốc độ chuyển dịch tăng nhanh kể từ tháng 4. Theo dõi gì tiếp theo Khi doanh thu phí ở sát vùng đáy thập kỷ và chi phí sản xuất ước tính vượt giá giao ngay, tín hiệu kế tiếp là liệu hash rate có ổn định khi độ khó điều chỉnh hay không, hoặc liệu nhiều thợ đào sẽ tiếp tục dồn vốn sang AI/HPC. Nhà đầu tư cũng có thể theo dõi tốc độ phục hồi của tỷ trọng phí, bởi phí duy trì thấp khiến mạng lưới phụ thuộc nhiều hơn vào phần thưởng khối đúng lúc các đơn vị khai thác đang thay đổi cách triển khai năng lực tính toán.