Fed tăng lãi suất 25 điểm cơ bản, tái khẳng định ưu tiên ổn định giá giữa áp lực từ Trump, AI và rủi ro địa chính trị

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) rạng sáng nay công bố Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) bỏ phiếu nhất trí nâng lãi suất 25 điểm cơ bản, đưa biên độ mục tiêu của lãi suất quỹ liên bang lên 3,75%–4,00%. Đây là lần tăng đầu tiên kể từ tháng 7/2023. Biểu đồ "dot plot" mới nhất cho thấy 16 quan chức dự kiến sẽ còn ít nhất một lần tăng lãi suất trước năm 2026; mức dự báo trung vị cho cả năm 2026 và 2027 là 4,1%. Thị trường phản ứng biến động. Bitcoin được cho là đã phản ánh phần lớn thông tin bất lợi và tiếp tục duy trì đà gần đây như một tài sản có sức bật. BlockBeats tổng hợp nội dung họp báo của ông Wash sau quyết định tăng lãi suất, xoay quanh các chủ đề đang được thị trường quan tâm. Về câu hỏi liệu mức tăng 25 điểm cơ bản có đủ sức xử lý lạm phát do cú sốc nguồn cung năng lượng (như căng thẳng tại Eo biển Hormuz), ông Wash nhấn mạnh Fed không thể tác động giá riêng lẻ như dầu hay thực phẩm, nhưng có thể và sẽ ngăn các thay đổi giá tương đối lan rộng, kích hoạt các vòng tác động thứ cấp hoặc tam cấp trong nền kinh tế. Ông nói đó là đúng trọng trách và Fed sẽ thực thi. Khi được hỏi liệu chu kỳ lần này có thể khác thông lệ "tăng một lần rồi tăng tiếp" và hiệu quả của việc tăng lãi suất trong bối cảnh lạm phát chủ yếu do cú sốc cung, ông Wash khẳng định không đưa ra "forward guidance". Ông mô tả quyết định hôm nay là thận trọng, nghiêm túc và có trách nhiệm, được ông chuẩn bị và cân nhắc trong 110 ngày đầu nhậm chức. Ông không định trước các bước tiếp theo, nhắc lại quan điểm tại Jackson Hole rằng ông bám vào kỷ luật và nguyên tắc, quan sát thực tế để ra quyết định. Trước ý kiến cho rằng thị trường đã định giá xác suất tăng lãi suất tới 90% và Fed bị thị trường "dẫn dắt", trong khi lợi suất trái phiếu tăng có thể liên quan đến nợ, ông Wash nói Fed có quyền lực lớn và quyết định là của Fed. Ông muốn cải thiện sự cân bằng và hiểu nhau hơn giữa thị trường tài chính và Fed. Ông theo dõi tín hiệu từ giá thị trường, nhưng nhấn mạnh quyết định hôm nay dựa trên đánh giá của Fed về bối cảnh hiện tại, xu hướng việc làm và sức mạnh kinh tế. Về tác động đối với người tiêu dùng Mỹ và thông điệp dành cho Tổng thống Trump, người nhiều lần kêu gọi giảm thay vì tăng lãi suất, ông Wash từ chối bình luận về trao đổi với tổng thống. Ông nhấn mạnh nhóm hưởng lợi nhiều nhất từ ổn định giá là những người ở vị thế tài chính kém an toàn nhất. Theo ông, sức mạnh nền tảng của kinh tế Mỹ và việc nền kinh tế vận hành gần mức toàn dụng lao động cho phép Fed tập trung vào mục tiêu ổn định giá; động thái hôm nay nhất quán với cam kết trước đó về đưa lạm phát về quỹ đạo phù hợp. Giải thích vì sao thay đổi so với cuộc họp tháng 7, ông Wash nói 7 tuần qua là quãng thời gian "mua thời gian" để ra quyết định thấu đáo. Ông nêu ba diễn biến chính: (1) dữ liệu diện rộng, gồm dữ liệu thị trường lao động, cho thấy kinh tế mạnh lên; (2) xu hướng lạm phát mùa hè "không vượt qua bài kiểm tra" và ông hầu như không thấy điều gì đảo ngược nhận định đó; (3) địa chính trị thay đổi, các điểm nóng toàn cầu khiến đánh giá về kịch bản nhiều khả năng và ít khả năng cũng dịch chuyển. Ba yếu tố này dẫn tới quyết định cứng rắn và nhất quán. Về việc rút bớt nới lỏng và câu hỏi liệu lãi suất hiện tại có "mang tính thắt chặt", ông Wash cho biết trước đây ông khó gọi điều kiện tài chính là "restrictive" và trong cuộc họp hai ngày qua, nhiều đồng nghiệp cũng có cảm nhận tương tự. Fed đã rút bớt một phần hỗ trợ để đưa điều kiện tài chính và tín dụng phù hợp hơn với mục tiêu cuối cùng, đồng thời sẽ tiếp tục đánh giá theo thời gian. Khi được đề nghị làm rõ vị trí lãi suất hiện tại so với lãi suất trung tính (neutral rate), gồm trung tính ngắn hạn và dài hạn, ông Wash trả lời gọn: "Không". Ông nói khái niệm này hữu ích về mặt học thuật (từng được gọi là lãi suất Wicksell), nhưng không có tác động vận hành lên các quyết định chính sách ở hiện tại. Trước việc thị trường tập trung cao độ vào một điểm dữ liệu như CPI tháng 8, ông Wash cho rằng nhiều năm qua công chúng đã quen "nín thở" chờ một con số. Ông nhấn mạnh xu hướng mới quan trọng, điểm dữ liệu đơn lẻ thường nhiễu và việc bám chặt một dữ liệu cụ thể có thể gây xao nhãng. Ông kỳ vọng theo thời gian thị trường sẽ hiểu dần Fed dựa vào những yếu tố nào. Về nhận định của nhà đầu tư coi đây là phép thử độc lập của Fed sau phát biểu liên quan thương mại từ Tổng thống Trump, ông Wash tiếp tục không bình luận về trao đổi với tổng thống, nhấn mạnh độc lập là "hai chiều": Fed không can dự vào vai trò của chính sách thương mại hay tài khóa và cũng kỳ vọng các bên đó tôn trọng ranh giới của Fed. Trả lời câu hỏi ai là nhóm "khó khăn nhất về tài chính" và vì sao tăng lãi suất lại giúp họ khi họ đã chịu áp lực từ lãi vay mua nhà, giá dầu, chi phí thực phẩm và mặt bằng lãi suất cao, ông Wash nói nhóm này thường là những người không nắm giữ tài sản tài chính—có thể dưới một nửa dân số—không có vốn chủ nhà, không có tài sản trong tài khoản 401(k), sống dựa vào lương nhận theo chu kỳ hai tuần. Ông cho rằng Fed có hai việc trong khuôn khổ nhiệm vụ: đánh giá nền kinh tế có gần toàn dụng lao động hay không (theo ông là có, dù vẫn có người tìm việc), và khi điều đó đúng, tập trung vào ổn định giá. Lạm phát phù hợp mục tiêu 2% giúp người lao động "dễ thở" hơn và thu nhập thực tăng. Ông nhấn mạnh ổn định giá là trách nhiệm cốt lõi của Fed và nói: "lạm phát là một lựa chọn; hôm nay chúng tôi đã tiến một bước để thực hiện lựa chọn đó". Về việc theo dõi các ngân hàng trung ương khác và động thái của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), ông Wash nói ông không dự đoán quyết định của họ cũng như không yêu cầu họ dự đoán quyết định của Fed. Ông cho biết trong các cuộc trao đổi gần đây tại Jackson Hole, cuộc họp G20 ở North Carolina và cuộc họp tại Basel, ông nghe được rằng nhiều nền kinh tế phát triển cũng chịu áp lực giá và đưa ra lựa chọn theo nhiệm vụ riêng. Theo ông, chính sách của Fed có hiệu ứng lan tỏa ra thế giới và ngược lại (dù mức độ thấp hơn), và phản ứng thắt chặt ở các nơi khác cũng tạo ra các vòng phản hồi hai chiều. Đối với câu hỏi về phát biểu mùa thu năm ngoái liên quan nguy cơ Fed phạm "sai lầm lớn lần thứ sáu hoặc thứ bảy" nhưng nay lại tăng lãi suất, ông Wash nói không nhớ đầy đủ ngữ cảnh, song nhấn mạnh bức tranh hiện tại: từ khi ông nhậm chức khoảng 110 ngày trước, mối lo là kinh tế Mỹ mạnh lên; các tuần gần đây có dữ liệu diện rộng xác nhận tăng trưởng nền tảng cao hơn. Trong khi đó, lạm phát là vấn đề khi ổn định giá đã thiếu vắng hơn 5 năm rưỡi, nên Ủy ban quyết định hành động để quay về mục tiêu ổn định giá nhanh hơn. Khi lợi suất trái phiếu dài hạn tăng mạnh vài tháng qua, đặc biệt vài tuần gần đây, ông Wash cho rằng thị trường trái phiếu có thể phản ánh nhiều câu chuyện cùng lúc, nhất là với trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm—tài sản phi rủi ro và là tham chiếu định giá cho gần như mọi tài sản toàn cầu. Ông nêu ba động lực chính: (1) sức mạnh kinh tế; (2) cạnh tranh vốn, với làn sóng tăng chi tiêu vốn và các nhà vận hành trung tâm dữ liệu hyperscale huy động vốn lớn; (3) địa chính trị, không chỉ tác động đến giá năng lượng hay nông sản giao ngay mà còn chênh lệch chế biến (crack spreads), khiến áp lực chi phí lan sang hàng hóa bán lẻ trên toàn quốc. Về điểm mâu thuẫn giữa phát biểu muốn lạm phát giảm "rõ ràng và đủ nhanh" với dự báo trong Tóm tắt Dự báo Kinh tế (SEP) cho thấy trung vị lùi thời điểm đạt mục tiêu 2% tới năm 2029, ông Wash nói cách dung hòa đơn giản: đó không phải dự báo của ông mà là của 18 đồng nghiệp. Ông nhắc lại vai trò của mình không phải là định hướng tương lai, mà là tái khẳng định Fed sẽ đem lại ổn định giá. Ông cho biết tháng 7 Fed muốn thêm thời gian để đánh giá đa chiều; tại Jackson Hole, ông nhấn mạnh cam kết với khuôn khổ kỷ luật. Ông nói hành động hôm nay cho thấy Fed nghiêm túc và sẽ đạt mục tiêu ổn định giá "kịp thời hơn", còn các thảo luận tiếp theo sẽ diễn ra trong những tuần và tháng tới. Về rủi ro trí tuệ nhân tạo (AI) và cảnh báo ngày càng đáng ngại từ các lãnh đạo AI về nguy cơ mất kiểm soát gây hại cho thế giới thực, ông Wash cho biết ông đã suy nghĩ nhiều về AI và từng phát biểu công khai trước khi nhận nhiệm vụ. Ông nhấn mạnh nguyên tắc độc lập là "đi đúng làn": Fed theo dõi sát tác động của AI lên cầu, và cuối cùng là cung. Ông đề xuất lập một tổ công tác đặc biệt, công bố báo cáo trước cuối năm để giúp Fed hiểu tác động của AI tới môi trường chính sách tương lai. Các quyết sách về rủi ro và lợi ích thuộc các cơ quan khác, còn Fed sẽ tập trung vào hệ quả của chúng đối với nhiệm vụ cốt lõi. Trước lập luận rằng lạm phát chủ yếu đến từ giá năng lượng và thuế quan—cú sốc cung mà thắt chặt tiền tệ khó giải quyết nếu kỳ vọng lạm phát vẫn neo vững—và câu hỏi liệu Fed có cần kéo tăng trưởng xuống dưới tiềm năng, vô tình làm suy yếu thị trường lao động để đưa lạm phát giảm, nhất là khi AI có thể tạo cú hích tăng trưởng, ông Wash nói tỷ lệ thất nghiệp hiện nhìn chung phù hợp với toàn dụng lao động. Ông không cho rằng cần làm tổn hại thị trường lao động để đạt mục tiêu, và không tin rằng hai phần nhiệm vụ—ổn định giá và tối đa việc làm—xung đột trong trung hạn. Theo ông, đảm bảo ổn định giá là điều kiện để tăng trưởng bền vững và lâu dài, giúp kinh tế mạnh hơn và mang lại lợi ích cho nhóm yếu thế nhất.