Đề xuất mới trên Ethereum: đốt dần phần thưởng staking, hướng tới mức 0 khi lượng ETH stake chạm 50%

Một nhóm nhà nghiên cứu và lập trình viên Ethereum vừa đưa ra đề xuất điều chỉnh cơ chế phần thưởng cho validator: khi tỷ lệ staking tăng, mạng lưới sẽ đốt ngày càng nhiều phần ETH mới phát hành dành cho phần thưởng đồng thuận. Theo đề xuất, khi khoảng 60,25 triệu ETH (xấp xỉ một nửa tổng cung) được đem đi stake, tỷ lệ đốt sẽ lên 100%, khiến phát hành ròng về 0 và qua đó có thể củng cố tính khan hiếm dài hạn của ETH bằng cách hạn chế pha loãng nguồn cung. Staking là cơ chế bảo mật của Ethereum: người nắm giữ khóa ETH và vận hành phần mềm để xác thực giao dịch; đổi lại, mạng lưới tạo ra ETH mới để trả thưởng. Ở thiết kế mới, thay vì chi trả toàn bộ ETH phát hành mới này cho validator, một phần sẽ bị khấu trừ và đốt vĩnh viễn. Cứ mỗi 6,4 phút (kết thúc một "epoch"), hệ thống sẽ tự động trừ một phần phần thưởng của từng validator để đốt; tỷ lệ khấu trừ tăng tuyến tính và đạt 100% khi staking tiến gần ngưỡng bão hòa. Đề xuất nhấn mạnh validator vẫn thực hiện cùng công việc và vẫn nhận phí giao dịch cùng "tips" từ việc xây block. Chỉ phần ETH mới phát hành để thưởng đồng thuận bị đốt. Lộ trình áp dụng diễn ra từ từ: cơ chế khấu trừ được triển khai theo pha trong 18 tháng, cộng thêm khoảng 6 tháng trong giai đoạn nâng cấp được phát hành, tức thị trường có gần 2 năm để thích nghi. Văn bản có chữ ký của 6 nhà nghiên cứu, trong đó có Justin Drake (Ethereum Foundation). Đề xuất xuất hiện chỉ vài ngày trước hạn chót để các thay đổi nhỏ được xem xét đưa vào Hegotá, bản nâng cấp tiếp theo của Ethereum. Nhóm tác giả cho rằng vấn đề hiện tại là staking gần như "không bao giờ ngừng trả thưởng". Ngay cả khi toàn bộ ETH đều được stake, lợi suất vẫn quanh 1,5%, tạo động lực liên tục để đưa thêm ETH vào staking. Jérôme de Tychey, một đồng tác giả, dự báo nếu không thay đổi, lượng ETH được stake có thể vượt 70 triệu vào tháng 1/2028. Đề xuất cũng lập luận rằng sau một ngưỡng nhất định, stake tăng thêm có thể làm giảm an toàn thay vì tăng, do ETH ngày càng tập trung ở các sàn và nhà cung cấp dịch vụ staking thay vì nằm trong tay chủ sở hữu, đồng thời đẩy các staker cá nhân nhỏ lẻ ra khỏi cuộc chơi. Hiện có khoảng 41 triệu ETH đang được stake, tương đương gần 34% nguồn cung. Dữ liệu theo dõi cho thấy thêm khoảng 2,5 triệu ETH đang ở hàng chờ kích hoạt, với thời gian đợi từ 6 tuần trở lên, và hầu như không có người xếp hàng rút. Ethereum giới hạn tốc độ validator tham gia hoặc rời mạng, nên cả hai chiều đều hình thành hàng chờ; mục tiêu là ngăn một khối lượng lớn vào/ra quá nhanh gây mất ổn định. Hàng chờ vào là lượng ETH đợi bắt đầu stake, hàng chờ ra là lượng ETH đợi dừng stake. Hiện mỗi ngày có khoảng 57.600 ETH có thể được kích hoạt. Đề xuất đang gây chia rẽ trong cộng đồng nhà phát triển và người tham gia thị trường Ethereum. CEO Aave Labs Stani Kulechov viết trên blog rằng việc đưa phần thưởng staking về gần 0 sẽ khiến nhiều chiến lược vay ETH trở nên không còn khả thi. Theo dữ liệu, một phần lớn ETH vay trên Aave được dùng để mua thêm ETH staking, giao dịch chỉ hiệu quả khi lợi suất staking cao hơn chi phí vay. Mike Silagadze, nhà sáng lập giao thức liquid staking ether.fi, phản đối cả nội dung lẫn quy trình. Ông viết trên X rằng EIP được công bố với thời gian lấy ý kiến chỉ 48 giờ, gọi đây là "một thay đổi lớn về kinh tế mạng lưới với tác động sâu rộng tới toàn bộ DeFi". Silagadze cho rằng điều chỉnh này sẽ "rõ ràng đẩy các solo staker không được EF hoặc bên khác trợ cấp ra khỏi cuộc chơi" và khiến staking rơi vào tay "các thực thể tập trung lớn với chi phí vốn bằng 0", đồng thời cảnh báo "7 trong 10 giao thức DeFi hàng đầu" có thể chứng kiến dòng vốn rút đi. Ông cũng đề cập trực tiếp tác động giá: "Những người stake ETH không bán nó", và nếu đề xuất "chặn" dòng ETH mới đi vào staking, hàng chục tỷ USD ETH có thể quay lại lưu thông. Câu hỏi lớn là đề xuất có kịp vào Hegotá hay không. Hegotá hiện được lên kế hoạch cho nửa sau năm 2026, tập trung vào dọn dẹp cấu trúc, tăng khả năng chống kiểm duyệt và giảm kích thước state. Việc thay đổi căn bản chính sách tiền tệ của Ethereum—giảm dần và tiến tới đưa phần thưởng staking ở lớp đồng thuận về 0 khi 50% nguồn cung được stake—lại xuất hiện sát hạn chót đưa thay đổi vào Hegotá (ngày 6/8). Đề xuất mới chỉ có bản nháp triển khai khoảng 300 dòng và chưa tạo được đồng thuận trong nhóm validator và staker, những người sẽ bị giảm lợi suất. Với các yếu tố này, khả năng cao đề xuất sẽ không kịp Hegotá và bị lùi sang một đợt fork sau. Chính nhóm tác giả cũng lưu ý: mỗi tháng trì hoãn có thể khiến tỷ lệ staking tăng thêm khoảng 1,5 điểm phần trăm.