ECB triển khai Pontes "euro số cho ngân hàng", chuẩn bị mua trái phiếu mã hóa

Eurosystem ngày thứ Hai đã đưa Pontes vào vận hành, mở một tuyến thanh toán trực tiếp giúp các ngân hàng quyết toán tài sản mã hóa bằng tiền của ngân hàng trung ương. Cùng thời điểm, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho biết đang chuẩn bị phân bổ một phần nhỏ nguồn vốn tự có để đầu tư vào chứng khoán mã hóa, với các giao dịch mua dự kiến sẽ được thanh toán qua Pontes. Động thái này đặt ECB vào cả hai mắt xích của hạ tầng thị trường chứng khoán mã hóa đang hình thành tại châu Âu: vừa cung cấp "đường ray" thanh toán, vừa chuẩn bị tham gia đầu tư thông qua chính đường ray đó. Pontes kết nối các nền tảng thị trường dựa trên sổ cái phân tán (DLT) với hệ thống thanh toán TARGET hiện hữu của Eurosystem, cho phép giao dịch chứng khoán mã hóa hoàn tất bằng tiền ngân hàng trung ương. Nhóm tham gia ban đầu đã hoàn tất kết nối gồm Deutsche Bank, Santander, Société Générale và Ngân hàng Đầu tư châu Âu (European Investment Bank), cùng các đơn vị vận hành DLT như Clearstream, Axiology, Cashlink và SWIAT. Eurosystem dự kiến sẽ có thêm nhiều tổ chức kết nối trong các tháng tới. Ông André Dragosch, Giám đốc Nghiên cứu Bitwise Europe, nhận định hệ thống này về thực chất là "euro số được cung cấp cho các ngân hàng", cho phép các định chế tài chính thanh toán giao dịch mã hóa với nhau trong khi vẫn sử dụng tiền ngân hàng trung ương làm tài sản thanh toán. Cách mô tả này phản ánh vai trò mà Pontes có thể đảm nhiệm ở thị trường bán buôn, nơi việc tiếp cận nguồn tiền thanh toán không rủi ro là một rào cản lớn khi đưa chứng khoán lên DLT. Các thử nghiệm DLT năm 2024 của Eurosystem cho thấy cả khu vực công lẫn tư đều coi khả năng tiếp cận như vậy là yếu tố then chốt để mở rộng mức độ ứng dụng. Giai đoạn đầu, Pontes triển khai phạm vi dịch vụ còn hạn chế và sẽ bổ sung chức năng cũng như kéo dài thời gian vận hành theo thời gian; mục tiêu hoàn thiện đầy đủ được đặt cho năm 2028. ECB hiện chưa ghi nhận một giao dịch thanh toán trực tiếp nào đã hoàn tất kể từ khi hệ thống ra mắt vào thứ Hai, khiến lưu lượng giao dịch trở thành thước đo tiếp theo để đánh giá hạ tầng này có tạo được lực kéo vượt ra ngoài nhóm tổ chức đã kết nối hay không. ECB chuẩn bị trở thành bên mua trên chính "đường ray" mới Chương trình đầu tư dự kiến giúp dự án vượt ra khỏi vai trò cung cấp hạ tầng, khi ECB trực tiếp trải nghiệm toàn bộ vòng đời giao dịch mà ngân hàng trung ương đang khuyến khích các tổ chức tài chính áp dụng. Giai đoạn mua ban đầu sẽ tập trung vào chứng khoán mã hóa bằng đồng euro do các chính phủ trung ương thuộc khu vực đồng euro, chính quyền khu vực, các cơ quan liên quan và các định chế siêu quốc gia châu Âu phát hành. ECB cho biết việc sử dụng Pontes sẽ mang lại kinh nghiệm xuyên suốt từ khâu khớp lệnh, thanh toán, hệ thống công nghệ đến quản trị danh mục. Quy mô phân bổ ban đầu có thể nhỏ so với tổng danh mục của ngân hàng trung ương. Tính đến cuối năm 2025, danh mục nắm giữ từ vốn tự có của ECB có giá trị 23,1 tỷ euro, trong đó nợ chính phủ chiếm 73%. ECB chưa công bố quy mô phần phân bổ vào tài sản mã hóa cũng như thời điểm bắt đầu mua, cho biết Hội đồng Điều hành sẽ quyết định hai nội dung này sau khi hoàn tất công tác chuẩn bị. Khoản vốn tự có được quản lý tách biệt với các danh mục phục vụ chính sách tiền tệ và tạo nguồn thu hỗ trợ chi phí vận hành của ECB. Việc sử dụng nguồn vốn này giúp ECB thử nghiệm thị trường chứng khoán mã hóa mà không biến các giao dịch mua thành công cụ lãi suất hay nới lỏng định lượng. Pontes được triển khai trước khá lâu so với dự án euro số dành cho người tiêu dùng. ECB dự kiến tiến hành thử nghiệm bán lẻ kéo dài 12 tháng trong nửa cuối năm 2027, với sự tham gia của 36 nhà cung cấp dịch vụ thanh toán, các đơn vị chấp nhận thanh toán và nhân sự ngân hàng trung ương. ECB hướng tới khả năng phát hành lần đầu vào năm 2029, tùy thuộc việc thông qua khung pháp lý cần thiết. Hai dự án cho thấy châu Âu đang đẩy tiền ngân hàng trung ương thâm nhập sâu hơn vào hạ tầng số theo hai lộ trình song song. Dragosch cũng nhắc lại các thảo luận trước đây về khả năng blockchain công khai có thể đóng vai trò trong euro số. Financial Times năm 2025 đưa tin các quan chức châu Âu từng cân nhắc những mạng như Ethereum và Solana trong số các lựa chọn công nghệ khi lo ngại gia tăng về sự mở rộng của stablecoin neo theo USD. Khi đó, ECB cho biết đang xem xét cả công nghệ tập trung và phi tập trung và chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Ở mảng bán buôn, Pontes cung cấp ngay một lối đi mà không cần chờ kiến trúc euro số bán lẻ được chốt. Các ngân hàng và nền tảng chứng khoán có thể bắt đầu kết nối hạ tầng phát hành và giao dịch chứng khoán mã hóa với hệ thống thanh toán của ngân hàng trung ương, trong lúc Eurosystem mở rộng Pontes và phát triển Appia — sáng kiến rộng hơn nhằm xây dựng bản thiết kế cho một hệ sinh thái tài chính DLT châu Âu tích hợp vào năm 2028. Bài kiểm tra thương mại giờ chuyển sang yếu tố khối lượng giao dịch. Các tổ chức đã kết nối cần quyết định loại chứng khoán mã hóa và quy trình nào sẽ đi qua Pontes, trong khi các ngân hàng và nhà vận hành thị trường khác cân nhắc kết nối trong những tháng tới. Phần phân bổ đầu tư của ECB sẽ là tín hiệu bổ sung: quy mô, thời điểm và loại tài sản trong các giao dịch mua đầu tiên sẽ cho thấy tốc độ mà "đường ray" thanh toán mới của châu Âu chuyển từ trạng thái sẵn sàng sang được thị trường sử dụng thường xuyên.