Báo cáo: 85% thanh khoản tập trung trong DeFi bị sử dụng kém, phần lớn nằm "ngoài vùng" giao dịch

Một báo cáo mới từ Dune cho thấy lượng thanh khoản người dùng cung cấp cho các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) không thực sự được khai thác để hỗ trợ giao dịch như kỳ vọng. Thanh khoản tập trung (concentrated liquidity) vốn được thiết kế nhằm nâng hiệu quả sử dụng vốn, cho phép nhà cung cấp thanh khoản (LP) phân bổ vốn theo các khoảng giá có khả năng phát sinh giao dịch cao. Theo nghiên cứu, trong nửa đầu năm 2026, bình quân 29,4% thanh khoản nằm ngoài vùng giá đang có giao dịch (out of range). Phần vốn này không tạo ra phí giao dịch. Quy đổi, thị trường ghi nhận khoảng 542 triệu USD vốn nhàn rỗi mỗi tuần và ước tính 150 triệu USD phí bị mất theo năm đối với LP trên 4 giao thức được khảo sát, gồm Uniswap v3, Uniswap v4, PancakeSwap v3 và Aerodrome Slipstream. Xét cả phần vốn về mặt kỹ thuật "có thể cung cấp" nhưng hầu như không được sử dụng, khoảng 85% tổng vốn bị đánh giá là sử dụng kém hiệu quả. Đáng chú ý, hơn 200 triệu USD thanh khoản nhàn rỗi đã không được tái định vị trong trên 90 ngày, gợi ý nhiều LP không quản trị vị thế một cách chủ động. Kết quả này cũng cho thấy dù thanh khoản tập trung được kỳ vọng tăng hiệu suất, không ít LP vẫn gặp khó trong việc duy trì phạm vi giá bám sát thị trường. Nhà đầu tư cá nhân chịu tác động mạnh nhất. Báo cáo cho biết các đơn vị quản lý tự động (automated managers) duy trì mức độ hoạt động vốn tốt hơn, trong khi phần lớn thanh khoản nhàn rỗi lại thuộc về nhà đầu tư cá nhân. Trên Ethereum, các ví nắm 94% vốn nhàn rỗi và chiếm 91% thanh khoản của Uniswap v3. Trên Arbitrum, các ví kiểm soát 92% thanh khoản nhàn rỗi và 78% tổng thanh khoản. Trên Base, người dùng cá nhân quản lý 82% vốn nhàn rỗi, dù các hợp đồng thông minh nắm khoảng 50% thanh khoản. Dữ liệu cũng cho thấy chỉ 6,5% vị thế của nhóm quản lý tự động ở trạng thái ngoài vùng, thấp hơn nhiều so với khoảng 30% ở các ví, phản ánh hiệu quả duy trì thanh khoản của nhóm tự động vượt trội so với LP cá nhân. Báo cáo cũng nhận định Uniswap v4 chưa giải quyết được vấn đề thanh khoản nhàn rỗi. Tương tự Uniswap v3, khoảng 30,5% thanh khoản của v4 vẫn nằm ngoài vùng ngay cả khi đã bổ sung "hooks" (cơ chế có thể cho phép tận dụng vốn nhàn rỗi vào các chiến lược tạo lợi suất bên ngoài). Hiện chỉ khoảng 10% TVL của v4 thực sự sử dụng hooks và ở thời điểm khảo sát, chưa có hooks nào tạo lợi suất từ thanh khoản nhàn rỗi. Tóm tắt: Trong H1 2026, khoảng 29,5% thanh khoản nằm ngoài vùng giao dịch; phần lớn thanh khoản nhàn rỗi thuộc về nhà đầu tư cá nhân, không phải các nhà tạo lập tự động (AMMs).