Dầu tiến sát 110 USD/thùng, repo Bộ Tài chính gây thất vọng, lời hứa "phát tiền mặt" của ông Trump kích hoạt bán tháo trái phiếu và cổ phiếu

Nhiều cú sốc xuất hiện cùng lúc đang tạo ra biến động hiếm thấy trên thị trường tài chính Mỹ: giá dầu bật lên vùng cao nhất gần bốn tháng, các nghiệp vụ mua lại trái phiếu Kho bạc không đạt kỳ vọng và tuyên bố chi trả tiền mặt quy mô trên 1.000 tỷ USD của Tổng thống Donald Trump. Ba lực đẩy này khiến lợi suất trái phiếu Mỹ tăng vọt trên toàn bộ đường cong, trong khi chứng khoán giảm, hình thành trạng thái "bán tháo kép" trên cả cổ phiếu lẫn trái phiếu. Trong phiên thứ Năm, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng 8 điểm cơ bản lên 5,37%, cao nhất kể từ năm 2007. Lợi suất 10 năm tăng 12 điểm cơ bản lên 4,943%, áp sát vùng đỉnh cuối năm 2023 và tiến gần mốc tâm lý 5%. Lợi suất 2 năm, nhạy với chính sách tiền tệ, tăng 16 điểm cơ bản lên 4,59%, ghi nhận mức tăng theo ngày mạnh nhất kể từ "cơn bão thuế quan" tháng 4/2025. Trên thị trường cổ phiếu, S&P 500 giảm 0,6%, Nasdaq 100 giảm 0,9%, Dow Jones mất 317 điểm. Giá dầu trở thành "ngòi nổ" lạm phát mới. Giá Brent chốt phiên tăng 6,3% lên 107,63 USD/thùng và sau giờ giao dịch tiếp tục lên 109 USD/thùng, mức cao nhất gần bốn tháng. Các báo cáo truyền thông cho biết việc lực lượng Houthi kiểm soát một cảng then chốt tại Yemen cùng với sản lượng dầu Saudi Arabia sụt mạnh đã đẩy giá tăng. Báo cáo OPEC công bố ngày thứ Năm cho thấy sản lượng dầu của Saudi Arabia trong tháng 8 chỉ đạt 6,2 triệu thùng/ngày, thấp nhất theo tháng kể từ năm 2026 và giảm 23% so với tháng 7. Bob McNally, nhà sáng lập Rapidan Energy Group và cựu cố vấn năng lượng của Tổng thống George W. Bush, nhận định thị trường dầu đang "sửa sai định giá lớn nhất" kể từ xung đột Nga-Ukraine năm 2022: khi đó thị trường quá bi quan về quy mô và thời gian gián đoạn nguồn cung, còn hiện nay lại đang quá lạc quan. Đà tăng của dầu nhanh chóng kéo kỳ vọng lạm phát và củng cố đặt cược Fed sẽ tăng lãi suất. Dữ liệu do Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố ngày thứ Năm cho thấy chỉ số giá sản xuất (PPI) tháng 8 tăng 5,4% so với cùng kỳ, cao hơn mức 4,7% của tháng trước và vượt dự báo, trong đó chi phí nhiên liệu cao là động lực chính. Theo dữ liệu hợp đồng tương lai lãi suất, xác suất thị trường kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong cuộc họp tuần tới đã tăng từ 49% một tuần trước lên 71%. Jim Burkhard, Phó Chủ tịch kiêm Trưởng bộ phận nghiên cứu dầu thô toàn cầu của S&P Global Energy, cho rằng thị trường chưa trở lại trạng thái bình lặng mà đang thích nghi với "bình thường mới" do xung đột chưa được giải quyết và rủi ro hàng hải kéo dài; trong bối cảnh đó, dòng chảy dầu sẽ vẫn thấp hơn mức trước chiến tranh và triển vọng còn nhiều bất định. Nghiệp vụ mua lại trái phiếu Kho bạc không những không trấn an thị trường mà còn trở thành chất xúc tác cho làn sóng bán mới. Tháng trước, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói sẽ ít nhất tăng gấp đôi quy mô mua lại trái phiếu dài hạn lên 4 tỷ USD mỗi đợt. Đến thứ Tư, Bộ Tài chính thông báo nâng trần đợt mua lại đầu tiên lên 6 tỷ USD, gấp ba mức tối đa trước đó. Dù vậy, kết quả công bố chiều thứ Năm cho thấy Kho bạc chỉ mua 5,19 tỷ USD trái phiếu kỳ hạn 10-20 năm, thấp hơn trần 6 tỷ USD, dù tổng lượng chào bán lên tới 10,5 tỷ USD. Sau khi số liệu được công bố, lợi suất dài hạn tăng thêm và niềm tin của thị trường vào khả năng can thiệp của ông Bessent suy yếu rõ rệt. George Catrambone, Giám đốc thu nhập cố định tại DWS Americas, bình luận thẳng: ông Bessent "mang súng nước đi dập lửa". Khi nhà đầu tư lo ngại nợ công, thâm hụt và lạm phát, quy mô can thiệp như vậy không đủ để kéo giảm phần bù rủi ro mà thị trường đòi hỏi khi nắm giữ trái phiếu 30 năm. Theo Bloomberg, một số nhà phân tích vẫn thận trọng và cho rằng việc mua dưới trần có thể phản ánh chủ ý loại bỏ các mức chào bán bất lợi, thay vì do thiếu nhu cầu. Ông Bessent giải thích trong một cuộc phỏng vấn: "Chúng tôi chỉ mua khi trái phiếu rẻ. Có vẻ ai cũng muốn giữ trái phiếu dài hạn của họ." Chiến lược gia Molly Brooks của TD Securities nhận xét điều này cho thấy tiêu chí lựa chọn của Kho bạc khắt khe hơn thường lệ; để đáp ứng kỳ vọng thị trường và hoàn tất mua lại nhằm hạ lãi suất dài hạn, Kho bạc có thể phải chấp nhận các mức chào kém cạnh tranh hơn trong tương lai. Cùng ngày, Bộ Tài chính Mỹ cũng đấu giá 22 tỷ USD trái phiếu 30 năm với chi phí vay cao nhất 25 năm. Lợi suất trúng thầu (stop-out) đạt 5,308%, tăng từ 5,216% tháng trước và là mức cao nhất kể từ năm 2001. Dù lãi suất cao, nhu cầu đấu thầu vẫn đủ mạnh, giúp phiên đấu giá được đánh giá là thành công. Áp lực còn gia tăng từ thông điệp "phát tiền mặt" của ông Trump. Theo Wall Street Vision dẫn nguồn CCTV International, ngày 9/9 theo giờ địa phương, tại cuộc vận động bầu cử giữa kỳ của Đảng Cộng hòa ở Dallas, Tổng thống Trump cam kết sẽ phát 5.000 USD cho mỗi người trưởng thành tại Mỹ nếu Đảng Cộng hòa giành đa số ở cả hai viện Quốc hội trong bầu cử giữa kỳ. Nhiều cơ quan truyền thông ước tính tổng chi phí vào khoảng 1,2-1,3 nghìn tỷ USD, vượt xa nguồn thu thuế quan thường niên khoảng 190 tỷ USD, có thể làm trầm trọng thêm áp lực nợ và lạm phát. Wall Street Journal lưu ý quy mô chi tiêu này tương đương gần 70% mức thâm hụt tài khóa 1,8 nghìn tỷ USD của Mỹ năm ngoái, và chưa tính các gói kích thích bổ sung khác. Nếu không có nguồn thu bù đắp, khoản chi cuối cùng sẽ chuyển hóa thành nợ chính phủ mới. Tính đến thứ Ba trong tuần, tổng nợ quốc gia của Mỹ đạt 39,9 nghìn tỷ USD, trong đó 32,4 nghìn tỷ USD là nợ do công chúng nắm giữ. Rủi ro lạm phát cũng nổi bật. Lạm phát tại Mỹ hiện ở mức 3,4% theo năm. Việc phân phối tiền mặt quy mô lớn có thể kích thích tiêu dùng hộ gia đình, gia tăng áp lực phía cầu. Nếu kế hoạch được triển khai, lạm phát tăng có thể buộc chính sách tiền tệ thắt chặt hơn, qua đó triệt tiêu một phần tác dụng hỗ trợ tăng trưởng từ kích thích tiền mặt. Theo Wall Street Journal, lợi suất tăng kéo dài một phần phản ánh lo ngại ngày càng lớn về nguồn cung nợ chính phủ Mỹ. Ông Bessent trước đó từng nhấn mạnh việc kéo giảm lợi suất 10 năm là ưu tiên chính sách hàng đầu của chính quyền, nhưng diễn biến thị trường cho thấy uy tín cam kết này đang bị thử thách. Chiến lược gia lãi suất Pooja Kumra của TD Securities tóm lược: trái phiếu chịu "đòn kép" khi giá dầu tiếp tục leo thang, còn các nghiệp vụ mua lại và rủi ro suy giảm uy tín đang đẩy phần bù kỳ hạn tăng lên. Mốc 5% của lợi suất 10 năm đang được giới đầu tư coi là ngưỡng nhạy cảm có thể kích hoạt định giá lại trên nhiều loại tài sản. Sam Stovall, Giám đốc chiến lược đầu tư tại CFRA Research, nói ông tin 5% là một "ngưỡng cảm xúc"; nếu bị vượt qua, tâm lý bất an sẽ tăng và thị trường có thể suy yếu thêm. Chứng khoán đã bắt đầu chịu tác động, đặc biệt ở các nhóm nhạy với lãi suất. Chỉ số Russell 2000 giảm khoảng 1% trong ngày thứ Năm, nhóm vật liệu trong S&P 500 giảm 1,5%. Tính từ đầu tháng, cả ba chỉ số chính của Mỹ đều ghi nhận mức giảm. Một bộ phận nhà đầu tư cổ phiếu tạm gác biến động trái phiếu để chờ dữ liệu CPI công bố vào thứ Sáu và quyết định chính sách của Fed vào tuần tới. Mark Hackett, Chiến lược gia thị trường trưởng tại Nationwide, đặt vấn đề: nếu CPI lệch đáng kể so với kỳ vọng, liệu chứng khoán có bước vào một nhịp giảm kéo dài hơn không—đây mới là rủi ro lớn hơn so với mốc 5% của lợi suất vốn mang tính tương đối.