Ngân hàng Trung ương Nhật Bản bán JGB với tốc độ nhanh nhất lịch sử

Trong hơn một thập kỷ, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) đóng vai trò "người mua cuối cùng" tại thị trường trái phiếu lớn thứ hai thế giới. Giờ đây, BoJ đang chuyển sang thu hẹp quy mô với tốc độ gây bất ngờ. Giá trị mua Trái phiếu Chính phủ Nhật Bản (JGB) hàng tháng của BoJ đã giảm xuống 2,9 nghìn tỷ yên trong quý 1–3/2026, mức thấp nhất kể từ khi ngân hàng trung ương khởi động chương trình nới lỏng định lượng và định tính vào tháng 4/2013. Tổng quy mô bảng cân đối của BoJ đã thu hẹp khoảng 94,3 nghìn tỷ yên, tương đương 12,6%, so với đỉnh năm 2024. Riêng lượng nắm giữ JGB giảm hơn 10% so với mức cao gần đây. Lộ trình thu hẹp Kế hoạch giảm mua bắt nguồn từ quyết định tháng 7/2024, khi BoJ công bố lịch trình giảm dần có cấu trúc. Theo lộ trình, BoJ cắt khoảng 400 tỷ yên mua vào mỗi tháng cho mỗi quý trong giai đoạn đến quý 1–3/2026, sau đó giảm tốc xuống 200 tỷ yên mỗi quý. Mục tiêu là đưa quy mô mua hàng tháng về quanh 2 nghìn tỷ yên vào quý 1–3/2027. Không chỉ trái phiếu, BoJ cũng bắt đầu bán các quỹ ETF cổ phiếu với giá trị khoảng 330 tỷ yên mỗi năm, cùng với JREITs khoảng 5 tỷ yên mỗi năm. Lợi suất bắt đầu "thức giấc" Lợi suất JGB dài hạn đã lên 2,35–2,40% vào cuối tháng 3/2026, mức cao nhất kể từ tháng 2/1999. BoJ cho biết sẽ duy trì sự linh hoạt và có thể can thiệp khi cần để hỗ trợ ổn định thị trường, nhưng xu hướng chung đã rõ: can thiệp ít hơn, để thị trường tự định giá nhiều hơn. Tác động không chỉ trong biên giới Nhật Bản. JGB là tài sản nền tảng trong các danh mục thu nhập cố định toàn cầu, còn nhà đầu tư Nhật thuộc nhóm nắm giữ trái phiếu nước ngoài lớn nhất thế giới. Khi lợi suất nội địa tăng đủ hấp dẫn trở lại, dòng vốn từng chảy sang Trái phiếu Kho bạc Mỹ, trái phiếu chính phủ châu Âu và nhiều thị trường khác trong thập kỷ qua có thể bắt đầu quay về. Hàm ý đối với thị trường Với đồng yên, lợi suất cao hơn thường mang tính hỗ trợ. Đồng tiền này chịu áp lực nhiều năm một phần vì chênh lệch lãi suất rất lớn giữa Nhật Bản và Mỹ. Khi khoảng cách thu hẹp, giao dịch carry trade đồng yên — vay yên chi phí thấp để đầu tư vào tài sản lợi suất cao ở nơi khác — trở nên kém hấp dẫn hơn. Trong nước, quá trình chuyển đổi cũng đi kèm rủi ro đáng kể. Doanh nghiệp Nhật và cả chính phủ đã quen với chi phí vay siêu thấp. Tỷ lệ nợ công trên GDP của Nhật vẫn cao nhất trong nhóm các nền kinh tế phát triển, nên ngay cả mức tăng nhỏ của chi phí trả lãi cũng nhanh chóng thu hẹp dư địa tài khóa.