Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm lên 5,31%, cao nhất trong 20 năm

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm vừa trở lại vùng đỉnh mà thị trường chưa chứng kiến kể từ khi iPhone mới lên kệ và thuật ngữ "subprime" còn chưa phổ biến rộng rãi. Ngày 17/08/2026, lợi suất trái phiếu dài hạn chuẩn tăng lên khoảng 5,31%, mức cao nhất kể từ tháng 7/2007. Đây là cột mốc có tác động trực tiếp tới người đi vay, nhà đầu tư cổ phiếu và cả người nộp thuế. Trong phần lớn thập kỷ sau khủng hoảng tài chính 2008, lợi suất 30 năm thường xuyên ở dưới 3%. Việc vọt lên 5,31% không còn là biến động nhất thời mà phản ánh sự tái định giá mang tính cấu trúc đối với chi phí đi vay dài hạn của chính phủ Mỹ. Diễn biến này được hình thành dần theo thời gian. Lợi suất đã vượt 5% từ đầu năm 2026 và duy trì trên ngưỡng này trong chuỗi dài nhất kể từ trước khủng hoảng tài chính. Đợt tăng mạnh vào tháng 5/2026 từng đẩy lợi suất tiến sát 5,20%. Tại phiên đấu giá ngày 09/07 đối với lô trái phiếu 30 năm phát hành mới, lợi suất trúng thầu đạt 5,058% — mức cao nhất kể từ năm 2007 — dù nhu cầu của nhà đầu tư vẫn được ghi nhận là mạnh. Trước nhịp tăng ngày 17/08, lợi suất theo chuẩn kỳ hạn cố định dao động ổn định trong vùng 5,21%-5,25%. Ba yếu tố chính đang tạo áp lực lên lợi suất. Thứ nhất, chính phủ Mỹ phát hành khối lượng nợ rất lớn để tài trợ thâm hụt ngân sách kéo dài; nguồn cung tăng buộc bên bán phải đưa ra mức lợi suất hấp dẫn hơn để thị trường hấp thụ. Thứ hai, lạm phát dai dẳng hơn kỳ vọng do thuế quan đối với hàng nhập khẩu và chi phí năng lượng tăng, khiến áp lực giá kéo dài lâu hơn so với thời điểm Cục Dự trữ Liên bang (Fed) kỳ vọng sẽ hạ nhiệt. Thứ ba, thị trường đang điều chỉnh kỳ vọng trước nhiệm kỳ của Chủ tịch Fed mới Kevin Warsh, người nhậm chức vào tháng 5/2026; các tín hiệu về lộ trình lãi suất tương lai làm gia tăng bất định. Ngưỡng 5% có ý nghĩa lớn vì trong định giá tài chính, khi lãi suất phi rủi ro tăng, giá trị hiện tại của dòng lợi nhuận tương lai của doanh nghiệp thường giảm. Với người đi vay, tác động còn trực tiếp hơn: lãi suất thế chấp, lãi vay doanh nghiệp và tài trợ mua xe thường biến động cùng chiều, dù không tuyệt đối, với lợi suất Kho bạc dài hạn. Một giai đoạn kéo dài trên 5% ở kỳ hạn 30 năm có thể làm xấu đi khả năng chi trả nhà ở, kìm hãm đầu tư của doanh nghiệp và làm tăng chi phí gánh nợ đối với các công ty cần tái cấp vốn. Bản thân chính phủ liên bang cũng chịu ảnh hưởng. Lợi suất cao kéo theo chi phí lãi vay cao hơn đối với lượng nợ phát hành mới nhằm đảo nợ các khoản đến hạn, làm thâm hụt nặng thêm. Thâm hụt lớn lại đòi hỏi vay thêm, có nguy cơ tạo vòng xoáy gây áp lực tăng lợi suất. Nhiều cuộc trao đổi trên thị trường trái phiếu gợi lại năm 2007, lần gần nhất lợi suất ở những mức như hiện nay. Khi đó, lợi suất cuối cùng lao dốc khi hệ thống tài chính rơi vào căng thẳng và Fed phải cắt giảm lãi suất mạnh. Bối cảnh hiện tại có khác biệt quan trọng: bảng cân đối của các ngân hàng được vốn hóa tốt hơn so với trước khủng hoảng 2008; áp lực lợi suất hiện nay chủ yếu đến từ tài khóa và lạm phát, thay vì bong bóng tín dụng khu vực tư nhân. Fed dưới thời ông Warsh đang đối mặt với bài toán kinh điển của ngân hàng trung ương ở trạng thái gay gắt hơn thường lệ. Nếu cắt giảm lãi suất để giảm sức ép lên nền kinh tế, rủi ro là kỳ vọng lạm phát bị thổi bùng và lợi suất dài hạn còn tăng thêm, do nhà đầu tư trái phiếu có thể coi việc cắt lãi suất là dấu hiệu Fed chấp nhận lạm phát cao hơn. Nếu duy trì lãi suất cao, áp lực lên tăng trưởng có thể kéo dài.