Chuyên gia Bitunix: Đề xuất ngừng bắn 10 ngày xuất hiện, nhưng rủi ro với năng lượng, vận tải biển và chi phí vốn vẫn cao

Theo BlockBeats, ngày 21/7 xuất hiện tín hiệu ngoại giao mới trong căng thẳng Mỹ–Iran. Iran xác nhận đã nhận được đề xuất "ngừng bắn 10 ngày" do các bên trung gian chuyển giao; Qatar và Pakistan đang thúc đẩy đưa tình hình trở lại trạng thái trước ngày 9/7 để nối lại việc thực thi bản ghi nhớ trước đó. Cùng ngày, lực lượng Mỹ tiến hành đợt không kích liên tiếp thứ 10 nhằm vào các mục tiêu của Iran. Ông Trump tuyên bố nếu Iran gây thêm thương vong cho quân đội Mỹ, Tehran sẽ phải trả giá "gấp nhiều lần". Diễn biến này cho thấy áp lực quân sự và kênh đàm phán đang chạy song song. Thị trường cần lưu ý: các đề xuất ngừng bắn kiểu này thường mang tính chiến thuật để kéo dài thời gian cho đàm phán, chưa phải tín hiệu xung đột sắp kết thúc. Trọng tâm bất đồng Mỹ–Iran vẫn xoay quanh kiểm soát Eo biển Hormuz và an ninh hàng hải. Iran coi Hormuz là tuyến huyết mạch đối với an ninh quốc gia, còn Mỹ xem việc khôi phục vận tải thương mại là một trong những lý do chính để tiếp tục chiến dịch quân sự. Khi chưa có tiến triển thực chất ở điểm nghẽn này, chuỗi cung ứng năng lượng khó trở lại bình thường. Rủi ro gia tăng còn đến từ Biển Đỏ. Lực lượng Houthi tuyên bố phong tỏa hàng hải với Saudi Arabia, trong khi Saudi Arabia cho biết sẽ thực hiện các hành động quân sự cần thiết để bảo vệ Eo Bab el-Mandeb. Đồng nghĩa thị trường toàn cầu đang đồng thời đối mặt rủi ro tại hai tuyến huyết mạch năng lượng: Eo Hormuz (đầu ra xuất khẩu dầu thô vùng Vịnh Ba Tư) và Bab el-Mandeb (then chốt với xuất khẩu dầu thô của Saudi Arabia qua Biển Đỏ, khoảng 4,9 triệu thùng/ngày). Ngay cả khi Houthi không phong tỏa hoàn toàn, riêng tuyên bố này cũng đủ đẩy chi phí bảo hiểm tăng, buộc tàu thay đổi lộ trình và làm xáo trộn kỳ vọng vận tải. Ngoài năng lượng, cú sốc nguồn cung mới xuất hiện ở Biển Đen. Cảng dầu CPC của Kazakhstan buộc phải đóng cửa sau một vụ tấn công tàu chở dầu khác; xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine và Nga cũng bị gián đoạn đồng thời. Thị trường vì thế không chỉ lo dầu thô Trung Đông mà còn chịu áp lực kép "năng lượng + lương thực". Giá dầu tăng kéo chi phí vận chuyển và phân bón đi lên, trong khi xuất khẩu ngũ cốc Biển Đen bị hạn chế, khiến áp lực lạm phát tại các thị trường mới nổi và các nước phụ thuộc nhập khẩu gia tăng. Cú sốc này cộng hưởng với các tranh luận theo hướng "diều hâu" trong Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Cựu Chủ tịch Fed New York Dudley cho rằng nhu cầu tăng từ đầu tư AI, giá năng lượng đi lên và điều kiện tài chính vẫn tương đối nới lỏng có thể buộc Fed tăng lãi suất mạnh hơn vào mùa thu. Morgan Stanley lại dự báo lãi suất sẽ đứng yên cả năm, lập luận rằng việc thắt chặt điều kiện tài chính do thị trường dẫn dắt tương đương với vài lần tăng lãi suất. Điểm mấu chốt không phải quan điểm nào thắng thế, mà là mức độ Fed chấp nhận "lạm phát do năng lượng" so với "suy giảm tăng trưởng". Các quỹ trên Phố Wall đã chuyển sang thế phòng thủ. Các quỹ thị trường tiền tệ Mỹ, quản lý trên 8.000 tỷ USD tài sản, gần đây rút ngắn đáng kể kỳ hạn danh mục, tăng nắm giữ repo qua đêm và trái phiếu lãi suất thả nổi. Tín hiệu cho thấy nhà đầu tư lớn sẵn sàng hy sinh một phần lợi suất để đổi lấy khả năng tái đầu tư linh hoạt. Chiến lược này phản ánh hai kịch bản: nếu giá dầu tiếp tục leo thang, Fed có thể phải duy trì lãi suất cao lâu hơn; nếu căng thẳng hạ nhiệt đột ngột, lãi suất ngắn hạn có thể tái định giá rất nhanh. Với tài sản rủi ro, áp lực lớn nhất hiện nay không đến từ một sự kiện đơn lẻ mà từ việc chính sách và chuỗi cung ứng cùng thiếu khả năng dự báo. Bất kỳ gián đoạn thực tế mới nào tại một trong ba điểm nghẽn—Eo Hormuz, Eo Bab el-Mandeb hoặc Biển Đen—đều có thể nhanh chóng truyền sang giá dầu, giá ngũ cốc và lợi suất trái phiếu. Trong khi đó, dưới sự lãnh đạo của Walsh, Fed chủ động giảm mức độ định hướng chính sách (forward guidance), khiến thị trường càng khó dự báo lộ trình sắp tới. Ngắn hạn, thị trường sẽ tập trung vào ba chỉ báo: đề xuất ngừng bắn 10 ngày có nhận được phản hồi thực chất từ Mỹ và Iran hay không; Houthi có hành động nhằm vào các tàu liên quan đến Saudi Arabia hay không; và khi nào các cảng CPC khôi phục xuất hàng. Ba tín hiệu này sẽ quyết định rủi ro năng lượng chỉ dừng ở mức kỳ vọng hay chuyển thành thiếu hụt nguồn cung thực tế.